Στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας βρίσκονται οι παλιές προμήθειες των "σπιτιών ανακύκλωσης"
Η υπόθεση με τα λεγόμενα "σπιτάκια ανακύκλωσης" επιστρέφει στο προσκήνιο, αυτή τη φορά με δύο παράλληλες εξελίξεις. Από τη μία, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερευνά τις προηγούμενες προμήθειες εκατοντάδων μηχανημάτων σε Αττική, Πελοπόννησο και Κρήτη και, από την άλλη, βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία για την εγκατάσταση 4.000 νέων μηχανημάτων στο πλαίσιο του συστήματος εγγυοδοτικής ανακύκλωσης.
Στο επίκεντρο ελέγχων και καταγγελιών βρίσκεται τα τελευταία χρόνια η υπόθεση των λεγόμενων "σπιτιών ανακύκλωσης", με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να διερευνά πλέον τις προμήθειες που πραγματοποιήθηκαν από το 2020 και μετά, ενώ την ίδια στιγμή ένας νέος διαγωνισμός για την εγκατάσταση 4.000 μηχανημάτων ανακύκλωσης προκαλεί νέες αντιδράσεις.
Η αρχική υπόθεση αφορά την προμήθεια περισσότερων από 200 "σπιτιών ανακύκλωσης" σε τρεις περιφέρειες της χώρας έναντι 83 εκατ. Ευρώ και η οποία έγινε το 2020
Σύμφωνα με πόρισμα της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου που επικαλούνται δημοσιεύματα, για κάθε "σπιτάκι ανακύκλωσης" καταβλήθηκαν 300.000 ευρώ, όταν η κοστολόγηση αντίστοιχου εξοπλισμού στην ελεύθερη αγορά ανερχόταν σε 66.000 ευρώ. Στο υλικό που έχει δημοσιευτεί γίνεται επίσης λόγος για 240 "σπιτάκια", έναντι 300.000 ευρώ το καθένα.
Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας
Η υπόθεση βρίσκεται πλέον στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, η οποία εξετάζει τη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων που χρησιμοποιήθηκαν για το πρόγραμμα και όπως έχει ήδη γραφτεί έχουν επιβληθεί πρόστιμα που προσεγγίζουν συνολικά τα 40 εκατ. ευρώ.
Στο πλαίσιο της έρευνας πραγματοποιήθηκαν στα τέλη Ιουνίου έφοδοι σε εγκαταστάσεις της εταιρείας που έχει αναλάβει το έργο, καθώς και στα γραφεία της Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης. Στις έρευνες συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, στελέχη της Υπηρεσίας Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΛ.ΑΣ., επιθεωρητές Περιβάλλοντος και Ευρωπαίος εισαγγελέας.
Κατά τις έρευνες κατασχέθηκαν ηλεκτρονικοί υπολογιστές, σκληροί δίσκοι, ψηφιακά αρχεία και υπηρεσιακά έγγραφα, τα οποία αναμένεται να αξιολογηθούν στο πλαίσιο της έρευνας. Οι επιθεωρητές Περιβάλλοντος επεξεργάζονται τα στοιχεία προκειμένου να συντάξουν πόρισμα που θα διαβιβαστεί στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Στο μικροσκόπιο βρίσκονται όχι μόνο οι διαδικασίες ανάθεσης, αλλά και το πραγματικό κόστος των εγκαταστάσεων, οι όροι των συμβάσεων και το ενδεχόμενο παρεμβάσεων ή αθέμιτων επιρροών κατά την επιλογή αναδόχου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και όσα αναφέρονται για την αυτοψία στις εγκαταστάσεις της εταιρείας, καθώς οι ελεγκτές φέρεται να διαπίστωσαν ότι η ποσότητα ανακυκλώσιμων υλικών που υπήρχε στον χώρο ήταν αισθητά μικρότερη από εκείνη που θα αναμενόταν με βάση το εύρος των συμβάσεων. Επίσης, φέρεται να εντοπίστηκαν υλικά που δεν προβλέπονταν από τις συμβατικές υποχρεώσεις. Τα ευρήματα εξετάζονται στο πλαίσιο της συνολικής αξιολόγησης των εγκαταστάσεων.
Ο νέος διαγωνισμός για 4.000 μηχανήματα
Την ώρα που βρίσκεται σε εξέλιξη η παραπάνω έρευνα, έχει ανοίξει ένα νέο μέτωπο γύρω από την ανάπτυξη του συστήματος εγγυοδοτικής ανακύκλωσης, του λεγόμενου Deposit Return System (DRS).
Το σύστημα αφορά πλαστικές και μεταλλικές συσκευασίες ποτών. Με βάση τον σχεδιασμό, κάθε μεταλλικό κουτάκι ή πλαστικό μπουκάλι θα επιβαρύνεται κατά δέκα λεπτά, με το ποσό να επιστρέφεται στον καταναλωτή όταν παραδίδει τη συσκευασία στα ειδικά μηχανήματα που πρόκειται να εγκατασταθούν σε σούπερ μάρκετ.
Την ανάπτυξη του συστήματος έχει αναλάβει η DRS Hellas, στην οποία συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, εταιρείες αναψυκτικών, ποτών και εμφιαλωμένων νερών. Ο φορέας εποπτεύεται από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης, ο οποίος υπάγεται στο υπουργείο Περιβάλλοντος.
Παρότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιευτεί, η DRS Hellas δεν είχε ακόμη υποβάλει επιχειρησιακό σχέδιο και επομένως δεν είχε εγκριθεί τυπικά η λειτουργία της από τον ΕΟΑΝ, τον Απρίλιο του 2026 προχώρησε στην προκήρυξη διαγωνισμού για την προμήθεια 4.000 μηχανημάτων "αντίστροφης πώλησης".
Οι καταγγελίες της νορβηγικής εταιρείας για τα εμπόδια συμμετοχής
Ενστάσεις για τους όρους του διαγωνισμού έχει καταθέσει ενδιαφερόμενη για το έργο νορβηγική εταιρεία, η οποία υποστηρίζει ότι σειρά απαιτήσεων και τεχνικών προδιαγραφών θέτει εμπόδια στο διαγωνισμό καθώς περιορίζει τη δυνατότητα συμμετοχής της και ευνοεί συγκεκριμένους ανταγωνιστές.
Μεταξύ άλλων, η εταιρεία καταγγέλλει ότι για την υποβολή ένστασης προβλέφθηκε εγγυητική επιστολή ύψους 500.000 ευρώ, έναντι περίπου 600 ευρώ που, σύμφωνα με την ίδια, προβλέπεται σε άλλες περιπτώσεις.
Επιπλέον, υποστηρίζει ότι στην προκήρυξη δεν αναφέρεται ο προϋπολογισμός του έργου και ότι δόθηκε προθεσμία μόλις επτά ημερών από την προκήρυξη μέχρι την υποβολή των προσφορών, γεγονός που κατά την ίδια δυσχεραίνει ιδιαίτερα τη συμμετοχή εταιρειών χωρίς εγκατάσταση στην Ελλάδα.
Στις καταγγελίες περιλαμβάνονται επίσης ισχυρισμοί περί "φωτογραφικών τεχνικών προδιαγραφών", οι οποίες, ευνοούν άλλες δύο εταιρείες με τη μία να είναι η ελληνική για την οποία γίνεται η έρευνα και η άλλη μία ενδιαφερόμενη αμερικάνικη. Πρόκειται για τις εταιρείες που, σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία, βρίσκονταν πίσω από την προμήθεια των προηγούμενων "σπιτιών ανακύκλωσης" στις Περιφέρειες Αττικής, Κρήτης και Πελοποννήσου, η οποία ερευνάται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Ξεχωριστή πτυχή αποτελεί το περιστατικό με το δείγμα που έπρεπε να παρουσιάσουν οι υποψήφιοι προμηθευτές.
Σύμφωνα με πηγή με γνώση της υπόθεσης που επικαλείται το υλικό που δημοσιεύτηκε, το φορτηγό που μετέφερε το μηχάνημα της νορβηγική εταιρεία ακινητοποιήθηκε στην Κατερίνη για έλεγχο και αποδεσμεύτηκε αφού είχε ήδη εκπνεύσει η σχετική προθεσμία του διαγωνισμού.
