Τα «Κινητά Πράσινα Σημεία» δημιουργήθηκαν με στόχο να φέρουν την ανακύκλωση πιο κοντά στον πολίτη, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου δεν υπάρχουν μόνιμες υποδομές. Πρόκειται για ειδικά διαμορφωμένα φορτηγά, εξοπλισμένα με σύγχρονα συστήματα συλλογής και διαλογής ανακυκλώσιμων υλικών, τα οποία έχουν τη δυνατότητα να μετακινούνται σε γειτονιές, πλατείες, σχολεία και δημόσιους χώρους, ενισχύοντας τόσο την ανακύκλωση όσο και την περιβαλλοντική εκπαίδευση. Ωστόσο, η εικόνα που παρουσιάζουν σήμερα πολλά από αυτά τα οχήματα προκαλεί έντονο προβληματισμό.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η μεγάλη πλειονότητα των δήμων που έχουν παραλάβει τα «Κινητά Πράσινα Σημεία» δεν τα αξιοποιεί όπως προβλεπόταν. Εκτιμάται ότι εννέα στους δέκα δήμους είτε τα έχουν αφήσει ακινητοποιημένα σε δημοτικά αμαξοστάσια είτε τα χρησιμοποιούν ελάχιστα, με αποτέλεσμα μια σημαντική επένδυση να παραμένει ουσιαστικά αναξιοποίητη. Πρόκειται για υποδομές που αποκτήθηκαν με σημαντική χρηματοδότηση από ευρωπαϊκά προγράμματα και είχαν ως βασικό στόχο την ενίσχυση της ανακύκλωσης και την καλλιέργεια περιβαλλοντικής συνείδησης στις τοπικές κοινωνίες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο εκπαιδευτικός χαρακτήρας του προγράμματος. Τα «Κινητά Πράσινα Σημεία» σχεδιάστηκαν ώστε να συμμετέχουν σε δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, κυρίως στα σχολεία. Μέσα από επισκέψεις σε σχολικές μονάδες, οι μαθητές θα είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν στην πράξη τη διαδικασία της ανακύκλωσης, να ενημερωθούν για τη σωστή διαχείριση των απορριμμάτων και να αποκτήσουν περιβαλλοντική συνείδηση από μικρή ηλικία. Δυστυχώς, σε πολλές περιπτώσεις αυτός ο εκπαιδευτικός ρόλος έχει εγκαταλειφθεί, καθώς τα οχήματα παραμένουν εκτός λειτουργίας.
Την ίδια στιγμή, υπάρχουν και περιπτώσεις όπου ορισμένοι δήμοι έχουν αλλάξει τον αρχικό προορισμό των οχημάτων, μετατρέποντάς τα ουσιαστικά σε απλά φορτηγά για άλλες δημοτικές ανάγκες. Εάν αυτό συμβαίνει, εγείρονται εύλογα ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο τηρούνται οι όροι υπό τους οποίους χρηματοδοτήθηκε η προμήθειά τους. Τα συγκεκριμένα οχήματα αποκτήθηκαν για έναν συγκεκριμένο σκοπό και όχι για να εξυπηρετούν διαφορετικές λειτουργίες της καθημερινότητας των δήμων.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα των εγκαταλελειμμένων «Κινητών Πράσινων Σημείων». Όπου παραμένουν ακινητοποιημένα για μεγάλα χρονικά διαστήματα, καταγράφονται φαινόμενα λεηλασίας. Από τα οχήματα αφαιρούνται εξαρτήματα, μηχανήματα, ηλεκτρολογικός εξοπλισμός και διάφορα εργαλεία που αποτελούν βασικό μέρος της λειτουργίας τους. Η εγκατάλειψη οδηγεί σταδιακά στην απαξίωση του εξοπλισμού, ενώ το κόστος αποκατάστασης αυξάνεται συνεχώς, καθιστώντας πολλές φορές ασύμφορη την επαναλειτουργία τους.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη διαχείριση της δημοτικής περιουσίας. Τα «Κινητά Πράσινα Σημεία» χρηματοδοτήθηκαν με πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η αξιοποίησή τους συνδέεται με συγκεκριμένες δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί απέναντι στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Εάν διαπιστωθεί ότι ο εξοπλισμός δεν χρησιμοποιείται σύμφωνα με τους όρους του προγράμματος ή έχει εγκαταλειφθεί, δεν αποκλείεται να προκύψουν οικονομικές συνέπειες, ακόμη και καταλογισμοί ή απαιτήσεις επιστροφής μέρους των χρηματοδοτήσεων προς τους αρμόδιους φορείς.
Για τον λόγο αυτό, θεωρείται αναγκαία η άμεση παρέμβαση του Ειδικού Διαβαθμιδικού Συνδέσμου Νομού Αττικής (ΕΔΣΝΑ). Ο Σύνδεσμος, ως αρμόδιος φορέας στον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων, καλείται να καταγράψει την πραγματική κατάσταση των «Κινητών Πράσινων Σημείων», να διαπιστώσει ποια λειτουργούν, ποια έχουν εγκαταλειφθεί και ποια χρησιμοποιούνται για διαφορετικούς σκοπούς από αυτούς για τους οποίους χρηματοδοτήθηκαν.
Η ανακύκλωση δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην αγορά σύγχρονου εξοπλισμού. Απαιτεί συνεχή λειτουργία, συντήρηση, έλεγχο και πολιτική βούληση. Διαφορετικά, σημαντικές επενδύσεις εκατομμυρίων ευρώ κινδυνεύουν να απαξιωθούν, στερώντας από τους πολίτες πολύτιμες υπηρεσίες και εκθέτοντας τη χώρα απέναντι στους ευρωπαϊκούς ελεγκτικούς μηχανισμούς. Το θέμα απαιτεί άμεσες πρωτοβουλίες, πριν η εγκατάλειψη μετατραπεί σε μια ακόμη χαμένη ευκαιρία για την προστασία του περιβάλλοντος και την ορθή αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων.
Υ.Γ Την πλήρη ευθύνη για την εγκατάλειψη την έχουν οι δήμοι και κανένας άλλος.
