ΚΟΙΝΩΝΙΑ

1. Τι αλλάζει με την αντικαταβολή;

Οι αγορές που παραδίδονται στο σπίτι από εταιρεία ταχυμεταφορών (courier) και εξοφλούνται τη στιγμή της παράδοσης δεν θα μπορούν πλέον να πληρώνονται με μετρητά. Ο αγοραστής θα πρέπει να πληρώνει με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής. Η ρύθμιση περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση και τροποποιεί το άρθρο 20 του ν. 3842/2010.

2. Από πότε θα ισχύσει το μέτρο;

Το κείμενο που τέθηκε σε διαβούλευση δεν ορίζει συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης. Η διαβούλευση ολοκληρώνεται στις 22 Οκτωβρίου και στόχος είναι το νομοσχέδιο να ψηφιστεί την πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου. Επιπλέον, πριν από την έναρξη ισχύος της διάταξης θα πρέπει να εκδοθεί υπουργική απόφαση για τις εξαιρέσεις. Επομένως, η απαγόρευση θα εφαρμοστεί στην πράξη μετά την ψήφιση του νόμου και την έκδοση της απόφασης.

3. Αφορά όλες τις συναλλαγές, ανεξαρτήτως ποσού;

Ναι. Σε αντίθεση με τις αγορές στο κατάστημα, όπου το όριο για τα μετρητά είναι 500 ευρώ, στις παραδόσεις μέσω courier με πληρωμή κατά την παράδοση η υποχρέωση ηλεκτρονικής πληρωμής ισχύει ανεξαρτήτως ποσού. Ακόμη και ένα δέμα των 10 ή των 20 ευρώ δεν θα μπορεί να εξοφληθεί με μετρητά.

4. Με ποιους τρόπους θα μπορώ να πληρώνω;

Η πληρωμή θα γίνεται με χρεωστική ή πιστωτική κάρτα ή με άλλο ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής, όπως ενδεικτικά τραπεζικό έμβασμα, πληρωμή μέσω λογαριασμού πληρωμών ή ηλεκτρονικό πορτοφόλι. Ο αγοραστής θα μπορεί να πληρώνει είτε εκ των προτέρων, κατά την παραγγελία, είτε κατά την παράδοση με κάρτα.

5. Ποιοι θα εξαιρούνται;

Οι κατηγορίες φυσικών προσώπων που θα εξαιρούνται θα καθοριστούν με υπουργική απόφαση, η οποία θα εκδοθεί πριν από την έναρξη ισχύος της διάταξης. Οι εξαιρέσεις θα διαμορφωθούν κατ’ αναλογία με όσες ισχύουν σήμερα για την υποχρέωση πραγματοποίησης ηλεκτρονικών δαπανών για το "χτίσιμο" του αφορολόγητου.

Σήμερα από την υποχρέωση αυτή εξαιρούνται, μεταξύ άλλων, όσοι έχουν συμπληρώσει το 70ό έτος της ηλικίας τους, τα άτομα με αναπηρία 80% και άνω, όσοι βρίσκονται σε δικαστική συμπαράσταση, οι ανήλικοι που υποβάλλουν φορολογική δήλωση, οι υπηρετούντες τη στρατιωτική τους θητεία, οι κάτοικοι χωριών έως 500 κατοίκων και νησιών κάτω των 3.100 κατοίκων (εκτός τουριστικών τόπων), οι δικαιούχοι του Κοινωνικού Εισοδήματος Αλληλεγγύης, όσοι νοσηλεύονται για διάστημα άνω των έξι μηνών, όσοι διαμένουν σε οίκο ευγηρίας ή ψυχιατρικό κατάστημα, οι φυλακισμένοι, καθώς και φορολογικοί κάτοικοι αλλοδαπής και όσοι ζουν ή εργάζονται στο εξωτερικό. Οι ακριβείς όροι για την αντικαταβολή, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο ο courier θα διαπιστώνει ότι ο παραλήπτης εμπίπτει σε εξαίρεση, θα καθοριστούν με την υπουργική απόφαση.

6. Αφορά και το… σουβλάκι;

Πιθανότατα όχι, αλλά αυτό θα πρέπει να διευκρινιστεί. Η διάταξη αφορά ρητά τις επιχειρήσεις ταχυμεταφοράς. Οι ταχυμεταφορές είναι ταχυδρομικές υπηρεσίες, ρυθμίζονται από τον ν. 4053/2012 και για την άσκησή τους απαιτείται εγγραφή στο Μητρώο Ταχυδρομικών Επιχειρήσεων της ΕΕΤΤ. Ο νόμος αφορά "ταχυδρομικά αντικείμενα", όπως επιστολές, έντυπα και δέματα, που περισυλλέγονται, διαλέγονται, μεταφέρονται και διανέμονται. Η παράδοση έτοιμου φαγητού από ένα εστιατόριο στον πελάτη μέσα σε λίγα λεπτά δεν ταιριάζει εύκολα σε αυτό το μοντέλο.

Οι πλατφόρμες διανομής φαγητού, όπως η Wolt και το efood, δεν αντιμετωπίζονται κατά κανόνα ως εταιρείες ταχυμεταφορών. Συνήθως δηλώνουν ως κύρια δραστηριότητα τη διαδικτυακή διαμεσολάβηση και όχι τις ταχυμεταφορές, ενώ ρυθμίζονται κυρίως ως ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας. Πολύ περισσότερο δεν θεωρείται courier ο διανομέας του ίδιου του καταστήματος. Το τοπίο θα μπορούσε να αλλάξει μόνο αν μια πλατφόρμα μεταφέρει δέματα για λογαριασμό τρίτων, οπότε η δραστηριότητα αυτή μπορεί να εμπίπτει στις ταχυμεταφορές. Το τελικό σκεπτικό αναμένεται να ξεκαθαρίσει με την υπουργική απόφαση ή με σχετική εγκύκλιο.

7. Τι ισχύει για τις αγορές σε κατάστημα;

Για τις αγορές σε κατάστημα δεν αλλάζει τίποτα. Παραμένει το όριο των 500 ευρώ: συναλλαγές πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών σε ιδιώτες συνολικής αξίας 500 ευρώ και άνω εξοφλούνται αποκλειστικά με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής. Για ποσά κάτω των 500 ευρώ η πληρωμή με μετρητά εξακολουθεί να επιτρέπεται.

8. Ποιες είναι οι κυρώσεις;

Σε επιχείρηση ταχυμεταφοράς που αποδέχεται πληρωμή με μετρητά κατά την παράδοση των αγαθών επιβάλλεται, για κάθε παράβαση, πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής που καταβλήθηκε με μετρητά. Για παράδειγμα, για δέμα αξίας 50 ευρώ που εξοφλήθηκε με μετρητά, το πρόστιμο ανέρχεται σε 100 ευρώ. Το ίδιο πρόστιμο, ίσο με το διπλάσιο της αξίας, προβλέπεται και για την επιχείρηση που δέχεται μετρητά για συναλλαγές άνω των 500 ευρώ. Η ρύθμιση εντάσσεται στο άρθρο 57 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας.

9. Τι γίνεται αν έχω ήδη πληρώσει την παραγγελία;

Η απαγόρευση αφορά τις περιπτώσεις όπου η αξία της συναλλαγής καταβάλλεται κατά την παράδοση των αγαθών. Αν η παραγγελία έχει ήδη εξοφληθεί ηλεκτρονικά κατά την αγορά, για παράδειγμα με κάρτα στο ηλεκτρονικό κατάστημα, η παράδοση γίνεται κανονικά χωρίς καμία αλλαγή.

10. Γιατί λαμβάνεται το μέτρο;

Στόχος του υπουργείου είναι να κλείσει ακόμη ένα "παράθυρο" για αδήλωτες συναλλαγές. Η αντικαταβολή είναι ένας διαδεδομένος τρόπος πληρωμής, κυρίως στις αγορές από ηλεκτρονικά καταστήματα και μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Με την υποχρεωτική χρήση ηλεκτρονικών μέσων, κάθε τέτοια συναλλαγή θα αφήνει ψηφιακό ίχνος και θα ενισχυθούν περαιτέρω οι ηλεκτρονικές πληρωμές.