Ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, εμφανίζεται το τελευταίο διάστημα να καλλιεργεί, όλο και πιο έντονα, το προφίλ ενός υποψηφίου που δεν αρκείται στον θεσμικό του ρόλο, αλλά επιδιώκει να κάνει το επόμενο μεγάλο βήμα στην κεντρική πολιτική και αυτοδιοικητική σκηνή. Με αφετηρία τον χώρο του βαθιού ΠΑΣΟΚ, από τον οποίο προέρχεται πολιτικά, επιχειρεί να αξιοποιήσει το Επιμελητήριο ως εφαλτήριο προσωπικής ανέλιξης, χτίζοντας σταδιακά μια εικόνα ανθρώπου που θέλει να διεκδικήσει ακόμη και την Περιφέρεια.
Το ερώτημα, όμως, που κυριαρχεί στους πολιτικούς και αυτοδιοικητικούς κύκλους δεν είναι μόνο αν ο ίδιος θα ανακοινώσει την Κυριακή, από την Αγία Βαρβάρα, την υποψηφιότητά του για την Περιφέρεια. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα προλάβει να το κάνει πριν τον προλάβουν οι εξελίξεις. Και αυτές οι εξελίξεις μόνο αθόρυβες δεν είναι.
Σύμφωνα με όσα συζητούνται έντονα το τελευταίο διάστημα, το πόρισμα των ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης για το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών φέρεται να είναι πλέον έτοιμο προς δημοσιοποίηση. Πρόκειται, όπως λέγεται, για ένα πόρισμα που δεν θα περάσει απαρατήρητο, καθώς φέρεται να αγγίζει οικονομικά ζητήματα σοβαρού ενδιαφέροντος, με αναφορές σε ποσά εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, τότε η πολιτική εξόρμηση που ετοιμάζει ο Γιάννης Χατζηθεοδοσίου κινδυνεύει να σκοντάψει πριν καν ξεκινήσει ουσιαστικά.
Γιατί στην πολιτική, και ειδικά στην αυτοδιοίκηση, δεν αρκεί η φιλοδοξία. Χρειάζεται και το κατάλληλο timing. Και στην περίπτωση Χατζηθεοδοσίου, το timing μοιάζει εξαιρετικά προβληματικό. Από τη μία πλευρά, φέρεται να σχεδιάζει μια δημόσια εμφάνιση με χαρακτηριστικά προαναγγελίας πολιτικής καθόδου. Από την άλλη, πάνω από το κεφάλι του αιωρείται ένα ελεγκτικό πόρισμα που, αν βγει στο φως με το περιεχόμενο που περιγράφεται σε παρασκηνιακές συζητήσεις, μπορεί να τινάξει στον αέρα κάθε αφήγημα περί “νέας αρχής”, “αυτοδιοικητικής ανανέωσης” και “υπερκομματικής πρότασης”.
Ο ίδιος, κατά τους επικριτές του, δεν λειτούργησε απλώς ως πρόεδρος ενός θεσμικού φορέα εκπροσώπησης των επαγγελματιών, αλλά επιχείρησε να μετατρέψει το Επιμελητήριο σε προσωπικό μηχανισμό προβολής. Δημόσιες εμφανίσεις, στοχευμένες παρεμβάσεις, πολιτικά ανοίγματα και μια γενικότερη προσπάθεια να εμφανιστεί ως παράγοντας με ευρύτερο ρόλο στην κεντρική δημόσια ζωή, συνθέτουν μια εικόνα που για πολλούς ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της επιμελητηριακής εκπροσώπησης. Με άλλα λόγια, αντί να υπηρετεί τον θεσμό, εμφανίζεται να υπηρετεί πρωτίστως το προσωπικό του σχέδιο.
Αυτό ακριβώς είναι και το βασικό σημείο της κριτικής που του ασκείται: ότι χρησιμοποιεί έναν θεσμό, ο οποίος οφείλει να υπηρετεί τις ανάγκες της αγοράς και των επαγγελματιών, ως όχημα για να αναρριχηθεί πολιτικά. Και μάλιστα σε μια περίοδο όπου η κοινωνία είναι ιδιαίτερα καχύποπτη απέναντι σε όσους χτίζουν καριέρες πάνω σε δημόσιες ή ημιδημόσιες θέσεις, δίνοντας την εντύπωση ότι τα θεσμικά αξιώματα δεν είναι ευθύνη, αλλά σκαλοπάτι προσωπικής φιλοδοξίας.
Οι φιλοδοξίες αυτές, μάλιστα, χαρακτηρίζονται από αρκετούς ως δυσανάλογες σε σχέση με την πραγματική πολιτική απήχηση που διαθέτει. Γιατί μπορεί ο Γιάννης Χατζηθεοδοσίου να επιδιώκει να εμφανιστεί ως υποψήφιος με εμβέλεια Περιφερειάρχη, όμως οι μετρήσεις που φέρεται να γίνονται μόνο ενθουσιασμό δεν προκαλούν στο στρατόπεδό του. Αντιθέτως, όσοι γνωρίζουν τα σχετικά δεδομένα μιλούν για ποσοστά εξαιρετικά χαμηλά, που παραπέμπουν περισσότερο σε μια κίνηση πολιτικής ματαιοδοξίας παρά σε μια σοβαρή και γειωμένη υποψηφιότητα με κοινωνικά ερείσματα.
Η εικόνα που περιγράφεται είναι σκληρή, αλλά αποκαλυπτική: τα ποσοστά που καταγράφει θυμίζουν, όπως λένε δηκτικά όσοι παρακολουθούν τις μετρήσεις, τις παγωμένες θερμοκρασίες του Δεκεμβρίου και του Ιανουαρίου. Κινήσεις κοντά στο μηδέν, χωρίς δυναμική, χωρίς ρεύμα, χωρίς πραγματικό αποτύπωμα στην κοινωνία. Και αυτό είναι ίσως το πιο ηχηρό μήνυμα για όποιον πιστεύει ότι η προβολή, οι δημόσιες σχέσεις και οι πολιτικοί ψίθυροι αρκούν για να μετατρέψουν μια προσωπική επιθυμία σε νικηφόρο πολιτικό σχέδιο.
Στην πραγματικότητα, η υπόθεση Χατζηθεοδοσίου μοιάζει να συμπυκνώνει όλες τις παθογένειες ενός παλαιοκομματικού μοντέλου που επιμένει να επιβιώνει. Ενός μοντέλου στο οποίο οι θεσμοί αντιμετωπίζονται ως ιδιοκτησία, οι δημόσιες θέσεις ως εργαλεία αυτοπροβολής και η πολιτική ως πεδίο ικανοποίησης προσωπικών φιλοδοξιών. Το βαθύ ΠΑΣΟΚ, από το οποίο προέρχεται, δεν είναι απλώς μια πολιτική αναφορά του παρελθόντος· είναι και ένα φορτίο συγκεκριμένων αντιλήψεων και πρακτικών που σήμερα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας απορρίπτει.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το κρίσιμο πολιτικό ερώτημα: μπορεί ένας άνθρωπος που κουβαλά αυτό το φορτίο, που φέρεται να ελέγχεται για σοβαρά ζητήματα και που δεν πείθει καν δημοσκοπικά, να εμφανιστεί ως πειστική πρόταση για μια τόσο κρίσιμη θέση όπως η Περιφέρεια; Ή μήπως η όλη προσπάθεια είναι μια φούσκα δημοσίων σχέσεων που κινδυνεύει να σκάσει με θόρυβο την ώρα που ο ίδιος ετοιμάζεται να σηκώσει τη σημαία της υποψηφιότητάς του;
Η Κυριακή στην Αγία Βαρβάρα, που έχει επιλεγεί ως σημείο εκκίνησης, μπορεί να αποδειχθεί είτε η μέρα μιας πρόωρης εξαγγελίας είτε η αρχή μιας θεαματικής αποδόμησης. Γιατί αν προηγηθεί ή ακολουθήσει άμεσα η δημοσιοποίηση ενός επιβαρυντικού πορίσματος, τότε το πολιτικό σκηνικό αλλάζει δραματικά. Και από “φιλόδοξος διεκδικητής” ο Γιάννης Χατζηθεοδοσίου θα βρεθεί να απολογείται όχι για το μέλλον του, αλλά για το παρελθόν και τη διαχείρισή του.
Σε κάθε περίπτωση, η ουσία δεν αλλάζει: όταν κάποιος επιχειρεί να χτίσει πολιτική καριέρα πάνω σε θεσμικό αξίωμα, οφείλει να είναι απολύτως καθαρός, απολύτως πειστικός και απολύτως ανθεκτικός στον έλεγχο. Διαφορετικά, οι μωροφιλοδοξίες του δεν τον οδηγούν ψηλά. Τον εκθέτουν. Και τότε η πολιτική φιλοδοξία παύει να μοιάζει με σχέδιο εξουσίας και καταλήγει να θυμίζει απλώς μια θορυβώδη, αλλά σύντομη, διαδρομή προς το αδιέξοδο.
