Η υπόθεση με την τοποθέτηση του νέου γλυπτού στην προβλήτα του Λαυρίου δεν είναι μια ασήμαντη διαφωνία περί αισθητικής. Είναι μια υπόθεση που εκθέτει πολιτικά τη δημοτική αρχή του Δημήτρη Λουκά και γεννά σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται αποφάσεις που αφορούν τον δημόσιο χώρο, την τέχνη και –κυρίως– την ιστορική μνήμη της πόλης.
Όταν το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος φτάνει στο σημείο να χαρακτηρίζει τη συγκεκριμένη επιλογή «ιδιαίτερα άστοχη», να καταγγέλλει ότι δεν τηρήθηκε η προβλεπόμενη διαδικασία δημόσιου καλλιτεχνικού διαγωνισμού και να ζητά από τον ίδιο τον δήμαρχο να αναθεωρήσει τη χωροθέτηση, τότε ο κ. Λουκάς δεν μπορεί να συμπεριφέρεται σαν να πρόκειται για μια ακόμη συνηθισμένη δημοτική παρέμβαση. Οφείλει εξηγήσεις. Και τις οφείλει δημόσια. Διότι εδώ δεν κρίνεται απλώς πού τοποθετήθηκε ένα γλυπτό. Κρίνεται εάν η διοίκηση του Δήμου διαθέτει την απαιτούμενη σοβαρότητα, διαφάνεια και ιστορική ευαισθησία όταν παρεμβαίνει σε έναν τόπο τόσο φορτισμένο όσο το Λαύριο.
Η επιστολή του ΕΕΤΕ της 20ής Αυγούστου 2026 είναι καταπέλτης για τη δημοτική αρχή. Το Επιμελητήριο αναφέρει ότι στην ανάθεση του έργου «δεν τηρήθηκε η προβλεπόμενη διαδικασία» για τοποθέτηση έργων σε δημόσιο χώρο μέσω δημόσιου καλλιτεχνικού διαγωνισμού. Πρόκειται για συγκεκριμένη και σοβαρή θεσμική αιχμή, την οποία ο δήμαρχος δεν μπορεί να προσπεράσει με γενικόλογες απαντήσεις. Αν ο Δήμος θεωρεί ότι όλα έγιναν σωστά, τότε ο Δημήτρης Λουκάς οφείλει να παρουσιάσει τα στοιχεία: ποιος αποφάσισε, με ποια διαδικασία, βάσει ποιων κριτηρίων και ύστερα από ποιες γνωμοδοτήσεις.
Ακόμη πιο προβληματική εμφανίζεται η ίδια η χωροθέτηση. Σύμφωνα με το ΕΕΤΕ, το νέο γλυπτό τοποθετήθηκε μόλις σαράντα μέτρα από το «Μνημείο της Γυναίκας της Μακρονήσου» του Μιχάλη Κάσση, έργο του 1989 που είναι δεμένο με την ιστορία του τόπου και τη μνήμη της Μακρονήσου. Το Επιμελητήριο υποστηρίζει μάλιστα ότι ο προσανατολισμός των δύο γυναικείων μορφών προς τη Μακρόνησο υποβαθμίζει συμβολικά και οπτικά το προϋπάρχον μνημείο και προκαλεί σύγχυση ως προς τους συμβολισμούς του.
Αν πράγματι αυτή ήταν η προετοιμασία μιας τόσο ευαίσθητης παρέμβασης, τότε η δημοτική αρχή επέδειξε τουλάχιστον εντυπωσιακή προχειρότητα. Το Λαύριο δεν είναι λευκός καμβάς πάνω στον οποίο κάθε διοίκηση μπορεί να τοποθετεί έργα κατά βούληση. Η Μακρόνησος βρίσκεται απέναντι. Η ιστορία βρίσκεται εκεί. Τα μνημεία που προϋπήρχαν βρίσκονται εκεί. Και ένας δήμαρχος που διαχειρίζεται αυτόν τον τόπο έχει ευθύνη να γνωρίζει ότι η «ανάπλαση» δεν σημαίνει αυθαίρετη επαναδιαμόρφωση της ιστορικής του ταυτότητας.
Το πιο πολιτικά επιβαρυντικό για τον Δημήτρη Λουκά είναι ότι το ΕΕΤΕ δεν περιορίζεται στην κριτική. Ζητά ευθέως από τη Δημοτική Αρχή και προσωπικά από τον δήμαρχο να αναθεωρήσουν τη χωροθέτηση ως «άτυχη», ενώ ζητά συνάντηση με τη συμμετοχή φορέων, μεταξύ των οποίων το ΕΕΤΕ, το ΠΕΚΑΜ, το Εργατικό Κέντρο Λαυρίου και δημοτικές παρατάξεις. Με άλλα λόγια, ένας θεσμικός φορέας ζητά ουσιαστικά από τον Δήμο να ξαναδεί μια ήδη ειλημμένη απόφαση και να εξηγήσει πώς ακριβώς φτάσαμε σε αυτήν.
Ο κ. Λουκάς, λοιπόν, δεν χρειάζεται να απαντήσει με επικοινωνιακές υπεκφυγές αλλά με έγγραφα και συγκεκριμένα γεγονότα. Πού είναι ο δημόσιος καλλιτεχνικός διαγωνισμός που, σύμφωνα με το ΕΕΤΕ, έπρεπε να έχει προηγηθεί; Ποιος επέλεξε τη συγκεκριμένη θέση; Ποια μελέτη εξέτασε τη σχέση του νέου έργου με το Μνημείο της Γυναίκας της Μακρονήσου; Ποιοι ειδικοί και ποιοι φορείς γνωμοδότησαν;
Αυτά δεν είναι «λεπτομέρειες». Είναι ο πυρήνας της χρηστής διοίκησης. Και όσο δεν δίνονται πειστικές απαντήσεις, η εικόνα που δημιουργείται είναι εκείνη μιας δημοτικής αρχής που αποφασίζει πρώτα και καλείται να εξηγήσει μετά. Σε μια πόλη με το ιστορικό βάρος του Λαυρίου, αυτή η νοοτροπία δεν είναι απλώς ανεπαρκής. Είναι επικίνδυνα επιπόλαιη.
Ο Δημήτρης Λουκάς έχει πλέον μια ξεκάθαρη επιλογή: είτε θα παρουσιάσει δημόσια τη διαδικασία και θα απαντήσει μία προς μία στις αιτιάσεις του ΕΕΤΕ είτε θα αναθεωρήσει μια επιλογή που ένας αρμόδιος θεσμικός φορέας χαρακτηρίζει ιδιαίτερα άστοχη. Αυτό που δεν δικαιούται να κάνει είναι να αντιμετωπίσει την ιστορική μνήμη του Λαυρίου ως διακοσμητική λεπτομέρεια μιας ανάπλασης. Η πόλη δεν είναι ιδιοκτησία καμίας δημοτικής αρχής και η ιστορία της δεν προσαρμόζεται στις επιλογές κανενός δημάρχου.
ΓΙΑΤΙ ΣΙΩΠΟΥΝ ΟΙ ΔΗΜΟΤΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΤΟΥ ΛΑΥΡΙΟΥ;
Η παρέμβαση του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος για το νέο γλυπτό στην προβλήτα του Λαυρίου αλλάζει πλέον τα δεδομένα. Δεν έχουμε απλώς μια αντιπαράθεση μεταξύ δημοτών ούτε μια συζήτηση στα κοινωνικά δίκτυα για το αν ένα έργο αρέσει ή δεν αρέσει. Ένας θεσμικός φορέας των εικαστικών τεχνών θέτει σοβαρά ζητήματα για τη διαδικασία που ακολουθήθηκε, τη χωροθέτηση του γλυπτού και τη σχέση του με το ιστορικό «Μνημείο της Γυναίκας της Μακρονήσου».
Και μετά από αυτή την εξέλιξη προκύπτει ένα απλό αλλά αμείλικτο ερώτημα:
Οι δημοτικοί σύμβουλοι του Λαυρίου πού βρίσκονται;
Τι έχουν να πουν η κυρία Αργεντίνη και η κυρία Κανελλοπούλου; Τι λένε οι κύριοι Κωστάλας, Φλεβάρης και Συρίγος;
Συμφωνούν με τη συγκεκριμένη επιλογή της δημοτικής αρχής Λουκά; Διαφωνούν; Θεωρούν ότι ακολουθήθηκε η σωστή διαδικασία; Πιστεύουν ότι πρέπει να παραμείνει το γλυπτό στη συγκεκριμένη θέση ή ότι, μετά την παρέμβαση του ΕΕΤΕ, το θέμα πρέπει να επανεξεταστεί;
Η σιωπή δεν απαντά σε κανένα από αυτά τα ερωτήματα.
Ανακοινώσεις και δημόσιες τοποθετήσεις έχουν ήδη υπάρξει από άλλες πλευρές. Επομένως, όσοι εκπροσωπούν τους πολίτες στο Δημοτικό Συμβούλιο δεν μπορούν να θεωρούν ότι το ζήτημα δεν τους αφορά. Πολύ περισσότερο όταν αφορά την καρδιά του Λαυρίου, τον δημόσιο χώρο και ένα σημείο με ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό βάρος.
Ιδιαίτερη απορία προκαλεί μέχρι στιγμής και η απουσία δημόσιας τοποθέτησης από την Αρετούσα Μακρή και την Ιωάννα Κουλουβράκη.
Γιατί δεν παίρνουν θέση;
Δεν χρειάζεται κανείς να προδικάσει ποια πρέπει να είναι αυτή η θέση. Χρειάζεται όμως να υπάρχει. Οι επικεφαλής δημοτικών παρατάξεων δεν εκλέγονται μόνο για να παρεμβαίνουν στα θέματα που επιλέγουν. Όταν ένας θεσμικός φορέας ζητά από τον ίδιο τον δήμαρχο να αναθεωρήσει μια απόφαση και θέτει ζήτημα διαδικασίας, διαφάνειας και σεβασμού της ιστορικής μνήμης, οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν τι πιστεύει η αντιπολίτευση.
Κυρία Μακρή, κυρία Κουλουβράκη, συμφωνείτε ή διαφωνείτε με την παρέμβαση του ΕΕΤΕ;
Κυρίες και κύριοι δημοτικοί σύμβουλοι του Λαυρίου, ποια είναι η θέση σας;
Και τελικά το βασικό ερώτημα προς όλους είναι ένα:
Θα ζητήσετε να συζητηθεί άμεσα το θέμα στο Δημοτικό Συμβούλιο και να παρουσιαστούν δημόσια όλα τα στοιχεία για την ανάθεση και τη χωροθέτηση του γλυπτού ή θα επιλέξετε τη σιωπή;
Γιατί από τη στιγμή που το θέμα έχει λάβει πλέον θεσμικές διαστάσεις, η σιωπή είναι και αυτή πολιτική στάση — και οι πολίτες έχουν δικαίωμα να την κρίνουν.
